Kullanıldıkları Yere Göre Direkler

Fatih KAYA 01/01/2018 17:25

Direkler; Hidroelektrik, termik, nükleer, doğalgaz çevrim, rüzgar santralleri veya fotovoltaik enerji sistemleri  vs. üretilen enerjinin  tüketiciye ulaşmasını sağlar. Direkler, elektrik enerjisinin iletimi ve dağıtımındaki  hava  hatlarında, iletkenleri belirli bir yükseklikte ve birbirinden belirli bir mesafede  tutan devre elemanları olarak  adlandırılabilir.

Direkleri kullanıldıkları yerlere, yapıldığı malzemeye, kullanıldıkları şebekeye, ve devre sayısına göre sınıflandırılabilir. Bu yazıda Enerji nakil hatlarında kullanılan direklerin kullanıldıkları yere göre sınıflandırması yapılacaktır. Kullanıldıkları yere göre direkleri genel olarak; Taşıyıcı direkler, branşman direkler,  durdurucu direkler, Son (nihayet) direk, ayrım (dağıtım-tevzi) direkleri, geçit direkleri olmak üzere 6 grupta incelenebilir.

1-Kullanıldıkları Yere Göre Direkler:

1.1Taşıyıcı Direkler;

Doğrusal güzergahtaki hava hattıyla yada küçük açılarla yön değişimlerinin olduğu yerlerde kullanılan direklerdir. Bu direklerin görevi kendine asılı olan iletkenleri taşımaktır. İletkenler izolatörlere taşıyıcı bağ ile bağlı olup projelerde ‘T’ ile gösterilir. Taşıyıcı direklerde atlama yapılmaz sadece iletken izolatöre tutturulur. İzolatörün görevi İletken ile direk arasında yalıtım görevi görmesinin yanında iletkeni taşımaktır.

İki tür taşıyıcı direk vardır. Bunlar taşıyıcı direkler ve köşede taşıyıcı direklerdir.

1.1.1 Taşıyıcı Direkler Doğrusal güzergahta yer alan direklerdir.

1.1.2 Köşede Taşıyıcı Direkler Doğrusal hat boyunca küçük açılarla yer değiştirmelerin olduğu yerlerde kullanılan direklerdir.

1. 2  Branşman  Direkler: Doğrusal güzergahtaki  direkten  kollara ayrılmalar veya hattın ayrılması söz konusu ise bu tür direkler branşman direk olarak adlandırılır.

1.3  Durdurucu Direkler;

Durdurucu direkler doğrusal güzargahtaki hava hattı boyunca veya büyük yön değişimlerinin olduğu köşelerde kullanılır. Durdurucu direklerin görevi, nakil hattını oluşturan iletkenleri hem taşıyıcı direkler gibi taşımak hem de belirli gerginlikte tutmaktır. İletim hattındaki iletkenlerin belirli gerginlikte olması için düz bir arazide doğrusal güzergahta  bir kilometrede veya yedi   direkten sonra bir dudurucu direk kullanılabilir. Bu tamamen enerji nakil hattının güzergahının doğrusallığına ve arazi yapısına göre değişir. Örnek olarak arazi yapısına bağlı olarak iletkenin dikey eksende yol alması durumu söz konusu olursa hat durdurucu direkle durdurulmalıdır. Vadi gibi eğimli alanlarda hat durdurulmalıdır. Keskin inişlerin olduğu yerlerde inişten önce hat durdurulmalıdır.

İki tür durdurucu direk vardır. Bunlar Durdurucu direkler ve köşede durdurucu direklerdir.

1.3.1  Durdurucu Direkler Doğrusal güzergahta bulunan direklerdir.

1.3.2 Köşede Durdurucu Direkler Doğrusal güzergah boyunca büyük açılarla yön değiştirmenin olduğu köşelerde yer alan ve iletkenlerin izolatörlere nihayet bağı ile bağlandığı direklere köşede durdurucu direkler denir.

1.4 Son (Nihayet) Direkler;

Enerji nakil hatlarının başlangıç ve bitişinde yer alan direklerdir. Nihayet direkler hattı oluşturan iletkenlerin tek yönde uyguladıkları çekme kuvvetine karşı koyabilecelek niteliktedir ve hat iletkenlerinin belirli orandaki gerginliğini devrilmeden sağlamaktadırlar.

Son nihayet direklerin kullanıldığı yerlere örnek olarak trafo binası giriş çıkışı,  hava hatlarının başında ve sonu, şalt sahası giriş çıkışı verilebilir.

1.5 Ayırım (Dağıtım, Tevzi) Direkleri;

Enerji nakil hattının birkaç kola ayrıldığı yerlerde kullanılan direklerdir. Bu tip direklere gelen ana hattaki enerji, kollara ayrılarak digger alt dallara aktarılır.

1.6 Geçit Direkler;

Üzerinde önemli trafik bulunan karayolu, demir yolu, su yolu veya haberleşme hatları gibi yerlerde iletken kopması veya direk devrilmesi gibi arızalara karşı özel olarak yapılmış direklerdir.


Fatih KAYA